ဆဒမ်ဟူစိန် ကျဆုံးခန်း – သစ္စာတည်

အီရတ်နိုင်ငံထဲကို အမေရိကန်စစ်တပ် စတင်ဝင်ရောက်လာတဲ့ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်မှာ ဆဒမ်ဟူစိန်ရဲ့ ကျဆုံးခန်းဟာ စတင်လာပါတော့တယ်။

ဆဒမ်ဟူစိန်ကို ဘဂ္ဂဒက်မြို့နဲ့ မိုင် ၁၀၀ လောက်ဝေးတဲ့ မြို့ငယ်လေးတစ်ခုမှာ ချို့ငဲ့တဲ့ မိသားစုတစ်ခုက ၁၉၃၇ ခုနှစ်မှာ မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ သူ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်မှာ ဘဂ္ဂဒက်မြို့ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ချိန် သူခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာမယ့် ပါတီတစ်ခုကို ဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ အာဏာသိမ်းဖြစ်စဉ်တွေထဲမှာ အကြိမ်ကြိမ် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လမှာ သူ့ဝမ်းကွဲအစ်ကိုဖြစ်သူကို အီရတ်ရဲ့ အာဏာရှင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်နိုင်အောင် တွန်းတင်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၁ နှစ်ကြာ၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်မှာ အဲဒီဝမ်းကွဲအစ်ကိုဖြစ်သူဆီက အာဏာကို ရယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံကို ၂၄ ကြာ အာဏာရှင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ပါတော့တယ်။ သူတာဝန်ယူစဉ်အချိန်အတွင်း ပြည်သူတွေဟာ ငတ်ပြတ်ပြီး ဆင်းရဲခြင်းကြီးစွာ နေထိုင်နေရပေမယ့် သူကတော့ နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာရှိတဲ့ ခမ်းနားထည်ဝါလှတဲ့နန်းတော်ပေါင်း အခု ၂၀ လောက်မှာ လုံခြုံရေးအပြည့်အစုံနဲ့ လှည့်လည်နေပြီး စည်းစိမ်အပြည့်အဝ ခံစားခဲ့ပါတယ်။

၁၉၈၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းကာလတွေမှာ အီရန်နဲ့ ရှစ်နှစ်ကြာစစ်ပွဲဖြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်ပေါင်း လူတစ်သန်းကျော်လောက် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီစစ်ပွဲတွေအတွင်းမှာ ဆဒမ်ဟာ အီရန်စစ်သားတွေကို အာရုံကြောထိခိုက်စေတဲ့ ဓာတုဗေဒအဆိပ်တွေ အသုံးပြုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အီရတ်မြောက်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ ခါဒစ်ရှ်လူမျိုးတွေ နေထိုင်ရာဒေသကိုလည်း ဓာတုဗေဒလက်နက်တွေနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲကြပါတယ်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှာ ကူဝိတ်နိုင်ငံကို ကျူးကျော်စစ်ဆင်နွှဲပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာတော့ အမေရိကန်ဦးဆောင်တဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ အီရတ်ကို ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ ဆဒမ်ဟူစိန်ဟာ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်ကာလတလျှောက်လုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။ တရားမဝင်ရေနံရောင်းချတာတွေ၊ လက်နက်တည်ဆောက်မှုစွပ်စွဲချက်တွေရှိခဲ့ပြီးတော့ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မတ်လမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံက အီရတ်နိုင်ငံထဲ ထပ်မံဝင်ရောက်ခဲ့ကာ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ဆဒမ်နဲ့ သူရဲ့အစိုးရကို ဖြုတ်ချမယ့်ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ဝင်ရောက်လာတာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မတ်လအစောပိုင်းကာလတွေတုန်းက “သစ္စာတော်ခံတွေဟာ ကျူးကျော်မှုတွေအပေါ် အောင်ပွဲခံနိုင်မယ်ဆိုတာ သံသယဖြစ်စရာမရှိဘူး” လို့ ကြွေးကြော်ခဲ့တဲ့ ဆဒမ်ဟူစိန်ဟာ အမေရိကန်တွေရဲ့ ကျူးကျော်စစ်စပြီး မကြာခင်မှာပဲ လူမြင်ကွင်းကနေပျောက်ကွယ်သွားပြီး သူ့အစိုးရအဖွဲ့လဲ ပြိုလဲသွားခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဟာလည်း ဆဒမ်ဟူစိန်နဲ့ သူ့အစိုးရအဖွဲ့တာဝန်ရှိသူတွေကို အပူတပြင်း လိုက်လံရှာဖွေပါတော့တယ်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လမှာ အမေရိကန်စစ်တပ်ဟာ အီရတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မြို့တစ်မြို့က နေအိမ်တစ်လုံးကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရှာဖွေတဲ့အခါ အဲဒီမှာရှိနေတဲ့ ဆဒမ်ရဲ့ သားနှစ်ယောက် သေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။

သားနှစ်ယောက် သေဆုံးပြီးနောက် ငါးလအကြာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့မှာ အမေရိကန်စစ်သားတွေဟာ ဆဒမ်ဟူစိန်ကို သူ့ရဲ့ မွေးရပ်မြေဖြစ်တဲ့ တီကရီးမြို့အလွန် ကိုးမိုင်ခန့်မှာ ခြောက်ပေ-ရှစ်ပေသာသာလောက်သာရှိတဲ့ တွင်းလေးတစ်ခုထဲမှာ ပုန်းအောင်းနေတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အလွန်အသန့်ကြိုက်တဲ့ ဆဒမ်ဟူစိန်ဟာ ဖမ်းဆီးခံရတဲ့အချိန်မှာ မုတ်ဆိတ်မွှေးထူထူ၊ ရွှံ့တွေလူးနေတဲ့ ဆံပင်တွေနဲ့ ညစ်ညစ်သည်းသည်းဖြစ်နေပါတယ်။ အဖမ်းခံရစဉ်မှာလည်း ဘာမှခုခံနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီစစ်ဆင်ရေးမှာပါဝင်တဲ့ အမေရိကန်စစ်သားတစ်ယောက်ကတော့ “အားမတန်လို့ မာန်လျှော့သွားတယ်” လို့ မှတ်ချက်ပြုခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်စစ်တပ်ဝင်ရောက်လာပြီး မကြာခင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့မှာ ဆဒမ်ဟူစိန် အာဏာလွှမ်းစဉ်ကာလတုန်းက ဖရက်ဒို့စ်ပန်းခြံထဲ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ဆဒမ်ဟူစိန်ရုပ်တုကြီးကို အမေရိကန်စစ်တပ်နဲ့ အီရတ်ပြည်သူတွေပူးပေါင်းပြီး ဖြုတ်ချပစ်လိုက်ပါတယ်။ ဆဒမ်ဟူစိန်ရုပ်တုကြီး အောက်ကိုကျလာတဲ့အခါ အီရတ်ပြည်သူတွေဟာ အဲဒီရုပ်တုကို ဖိနပ်တွေရိုက်၊ လမ်းပေါ်တရွတ်တိုက်စွဲတာတွေ လုပ်ကြပါတယ်။

ဆဒမ်ဟူစိန်အဖမ်းခံရပြီး ၂ နှစ်လောက်အကြာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှာ တရားရုံးတင်စစ်ဆေးမှုတွေ စတင်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှာ ကြိုးမိန့်ချကာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူသေသွားသည်အထိ အမေရိကန်တို့ စွပ်စွဲခဲ့တဲ့ အစုအလိုက်အပြုံလိုက် သေစေနိုင်တဲ့ လက်နက်တွေဆိုတာကိုတော့ နှစ်ရှည်လများစွာ ရှာဖွေပေမယ့် ရှာမတွေ့ခဲ့ပါဘူး။

၂၀၁၆ ခုနှစ်လောက်တုန်းက ဘီဘီစီက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ဖြေဆိုသူတစ်ဦးက “ဒီနိုင်ငံမှာ ဆဒမ်ဟူစိန်သေသွားပေမယ့် ဆဒမ်ဟူစိန်အငယ်စားတွေ အများကြီးပေါ်လာတယ်” လို့ သူ့ခံစားချက်ကို ထုတ်ပြောခဲ့ဖူးသလို အီရတ်နိုင်ငံဟာ အခုထိ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ ရုန်းကန်နေရဆဲဖြစ်ပါတယ်။

(ဆဒမ်ဟူစိန် သေဆုံးခြင်း ၁၅ နှစ်ပြည့်)

သစ္စာတည်

Saddam Hussein captured ခေါင်းစဉ်နဲ့ History ဝဘ်ဆိုက်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ဖော်ပြချက်ကို အဓိကထား အကိုးအကားပြုပြီး ဆီလျော်သလို ဗမာဘာသာပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။